stadspodium

Podiumgesprek: gevangen door de uitkering

Utrechters met een uitkering voelen zich als een nummer behandeld. Zij zijn op zoek naar betaald werk en investeren vaak in vrijwilligerswerk. Maar daarin voelen zij zich niet gezien, zo bleek tijdens het Podiumgesprek van 14 december in ZIMIHC Theater Stefanus.

Het Podiumgesprek begon met de overhandiging aan wethouder Victor Everhardt (D66) van het boekje ‘Ons leven kan iedereen overkomen’. In het boekje staan 22 persoonlijke verhalen van mensen die met hun gezondheid in problemen zijn geraakt. Daaruit blijkt dat gezondheid samenhangt met andere zaken, zoals werk, inkomen, relaties, gevoel van veiligheid. “In de gesprekken met mensen kwam naar voren dat er heel veel problemen zijn met instanties als het UWV en de gemeente”, aldus schrijfster Helga Zorn. “De allerbelangrijkste conclusie is dat mensen zich niet goed bejegend voelen. Dat je door uitkeringsinstanties al snel gezien wordt als profiteur, als een potentiële fraudeur, iemand die te lui is om te werken.”

Als je werkloos raakt, word je een nummer

De belangrijkste conclusie uit het boekje luidt: begeleid ons als mensen en behandel ons niet als nummer. Ongeveer 31.000 Utrechters hebben een uitkering. De grootste groep heeft een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Een deel zit in de bijstand of heeft een WW-uitkering. “Als je werkloos raakt, word je een nummertje”, vertelde een van de aanwezigen aan gespreksleider Yassine Beqqali. “Je hebt alleen nog contact met het UWV via de computer.” Een andere, veelgehoorde klacht tijdens het Podiumgesprek was dat men vaak met verschillende medewerkers van het UWV te maken krijgt. Dat leidt tot miscommunicatie. Mensen hebben liever persoonlijke begeleiding.

In plaats van stimuleren en het bieden van ondersteuning ligt de focus van instanties volgens uitkeringsgerechtigden te veel op controle. Veel Utrechters met een uitkering doen vrijwilligerswerk om actief te blijven en hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Wie thuis zit kan immers in een isolement geraken. Voor veel mensen is het verlies van een baan ook het verlies van een sociaal netwerk. Dan kan je vrijwilligerswerk gebruiken om weer contacten aan te gaan. Bovendien is het een mooie gelegenheid om je kwaliteiten te laten zien.

Regeldruk

Maar niet iedereen praat daar even graag over, volgens Adriaan Kodde van In Between Café, een ontmoetingsplek voor werkzoekenden. Omdat zij bang zijn om tegen problemen aan te lopen. Mensen met een WW-uitkering moeten het UWV toestemming vragen voor het vrijwilligerswerk dat ze doen. Dat gebeurt volgens Adriaan lang niet altijd. Dat is deels omdat mensen het te veel moeite vinden of bang zijn dat hun aanvraag wordt afgewezen, maar ook omdat een stemmetje in hun hoofd zegt: “Stel nou dat het mis gaat, dan moet ik mijn uitkering terugbetalen”.

Eigenlijk waren alle aanwezigen het erover eens dat het systeem rigide is en dat er te veel regels zijn. In plaats van gestimuleerd te worden in het vinden van ander werk zitten duizenden Utrechters daardoor gevangen in de uitkering thuis.

Behoefte aan persoonlijke begeleiding

Dat kan en moet anders, vinden betrokkenen. Adriaan Kodde: “Wat we zien is dat mensen door vrijwilligerswerk hun eigen talenten weer ontdekken. Vrijwilligerswerk is daardoor heel nuttig voor mensen.” Nol Kliffen, beleidsadviseur bij het UWV herkende het beeld dat mensen met een uitkering zich vaak als nummer behandeld voelen in plaats van als mens begeleid te worden. Hij wees op bezuinigingen bij het UWV enkele jaren terug, waardoor werd ingezet op internetdienstverlening. Dat biedt een aantal voordelen. “Heel veel mensen kunnen daardoor zelf aan de slag en daardoor zelf hun weg naar werk weer vinden. Maar veel mensen lukt dat ook niet. Mensen die moeilijk om kunnen gaan met computers en met internet. Daarom krijgen we van de minister nu meer geld, waardoor we vanaf nu weer meer persoonlijke begeleiding kunnen bieden aan mensen.

Bij een klein aantal organisaties – organisaties met een zogenaamde ANBI en SBBI status – mogen mensen met een WW-uitkering wel vrijwilligerswerk doen van het UWV. Nol Kliffen toonde zich tijdens het Podiumgesprek bereid om samen met de Vrijwilligerscentrale Utrecht (VCU) te onderzoeken of niet meer organisaties onder die regeling kunnen vallen.

Experiment ‘Weten wat werkt’

Vervolgens was het woord aan de politiek. Raadsleden Judith Tielen (VVD) en Maarten van Ooijen (ChristenUnie) hekelden allebei de hoeveelheid regels die over uitkeringsgerechtigden wordt uitgestort. Maarten van Ooijen: “Ik vind dat er veel te veel regels zijn in de bijstand en wat mij betreft moeten we 80 procent schrappen. Want pas dan kun je maatwerk bieden.”

Om die reden kan hij ook begrip opbrengen voor het experiment ‘Weten wat werkt’ van de gemeente dat in 2017 wil starten. Daarbij wordt onderzoek gedaan naar het nut van regels: krijgen Utrechters met een uitkering daardoor sneller een betaalde baan of juist niet? Wethouder Everhardt daarover: “In het experiment willen we uitkeringsgerechtigden op een andere manier gaan bejegenen. Niet vanuit wantrouwen, zoals het systeem nu is ingericht, en met heel veel regels waar mensen ook nu weer over klagen. We willen aantonen dat wanneer zij de mogelijkheid krijgen om eigen keuzes te maken, dat we dan veel verder komen met elkaar.” Dat het zo is, weten we allang, aldus Maarten van Ooijen. Maar alleen wanneer dat wetenschappelijk wordt aangetoond, zal de minister zijn akkoord geven aan minder regelgeving. Judith Tielen hecht daar minder waarde aan; het geld kan beter worden besteed aan persoonlijke ondersteuning.

 

Meedoen naar vermogen

Of moet het experiment breder worden ingezet? Er is op dit moment bijvoorbeeld geen ruimte voor vrijwilligerswerk dat mensen zelf hebben gekozen. In plaats daarvan krijgen deelnemers onbetaald werk als verplichting aangeboden. Terwijl onderzoek van TNO al eerder aantoonde dat verplicht onbetaald werkt niet helpt. Powered by Peers hoopt dat de gemeente en het UWV de komende jaren meer ruimte aan experimenten bieden. Kijken wat er bij In Between Café gebeurt, wat Powered by Peers en het VCU kunnen doen. Initiatieven waardoor Utrechters met een uitkering zich kunnen ontwikkelen. Waardoor zij weer kunnen meedoen en verdienen en ondernemen naar vermogen. Het voorstel werd met luid applaus door de zaal ontvangen.

Resultaten van de avond

  • Het Podiumgesprek werd door 130 mensen bezocht.
  • Mensen met een uitkering konden hun zegje doen, voelden zich gehoord. Het boekje ‘Ons leven kan iedereen overkomen’ met daarin 22 persoonlijke verhalen werd door wethouder Victor Everhardt in ontvangst genomen.
  • Het UWV erkende dat een meer persoonlijke benadering noodzakelijk is en gaat met VCU onderzoeken of Utrechters met een uitkering bij meer organisaties dan nu het geval is vrijwilligerswerk kunnen doen.
  • Wethouder en raadsleden zeiden hun best te willen doen om de grote hoeveelheid regels terug te dringen, zodat Utrechters met een uitkering meer ruimte krijgen om zich te ontplooien en hen op maat ondersteuning kan worden geboden.
  • Maatschappelijke organisaties pleiten voor een bredere aanpak van het experiment ‘Weten wat werkt’ door ook ruimte te bieden voor zelfgekozen vrijwilligerswerk. Daarnaast bepleiten zij experimenteerruimte ook voor andere initiatieven gericht op Utrechters met een uitkering. Die oproep werd door de zaal breed gedeeld.
  • Naar aanleiding van het Podiumgesprek verschenen er twee artikelen over het onderwerp in het AD/Utrechts Nieuwsblad.
  • Op UStad werd op zondag 18 december ieder uur een verslag van het Podiumgesprek uitgezonden. Zie: https://www.rtvutrecht.nl/gemist/uitzending/ustad/stadspodium-utrecht/

Organisatie

Het Podiumgesprek ‘Gevangen door de uitkering’ kwam tot stand in samenwerking met BO!NK Theater, Initiatievenfonds Utrecht, Samen Gezond Overvecht, STUT Theater, UStad, VCU, YES in Videoproducties en ZIMIHC. Foto’s door Mario Gibbels van deStadUtrecht.nl.

StadspodiumUtrecht is een initiatief van, voor en door betrokken Utrechters die regelmatig gesprekken organiseren over belangrijke onderwerpen in de stad. Kijk voor meer informatie op www.stadspodiumutrecht.nl.

Help ons met uw donatie

StadspodiumUtrecht kan niet zonder uw hulp. Gelukkig steunen steeds meer Utrechters ons met een bijdrage. Dat kan al vanaf 10 euro. Of word voor 50 euro per jaar ‘vriend’ en mede eigenaar van onze stadscoöperatie. Maak uw bijdrage over naar bankrekening NL54 TRIO 0212 2601 89 ten name van StadspodiumUtrecht. Alvast heel veel dank!

facebooktwitterlinkedin

Lees meer

Meetellen als je iets zinvols doet

Interview met Adriaan Kodde. Adriaan is 45 jaar en sinds 2014 betrokken bij het In Between Café, een maandelijks event voor werk- en opdrachtzoekenden.
Auteur: Lucinda van Ewijk

uitkering2

Bij het In Between Café komen werkzoekenden elke maand bij elkaar. Waar lopen zij tegenaan? En wat zou er volgens organisator Adriaan Kodde anders moeten gaan?

Wat voor mensen kom je tegen bij het In Between Café?
‘Het In Between Café is een maandelijkse bijeenkomst die door werkzoekenden voor andere werkzoekenden wordt georganiseerd. Daar komen dus allerlei mensen die op zoek zijn naar werk: mensen met een uitkering, ZZP’ers die op zoek zijn naar een nieuwe opdracht, herintreders… Het is een brede groep mensen. Sommigen zijn nog heel verbitterd over het verlies van hun baan, terwijl andere mensen juist al heel veel initiatief nemen en vrijwilligerswerk doen.

Is het belangrijk om vrijwilligerswerk te kunnen doen?
‘Ja. Voor veel mensen is het verlies van een baan ook het verlies van een sociaal netwerk. Als je thuis zit kan je in een isolement raken. Dan kan je dat vrijwilligerswerk gebruiken om weer contacten aan te gaan. Natuurlijk is het ook een mooie gelegenheid om je kwaliteiten te laten zien en up-to-date te houden! Sommige mensen gebruiken het ook om te experimenteren met het werken in een ander werkveld, zodat ze kunnen kijken of het iets voor hen is.’

inbetweencafe-logo1

Doen veel deelnemers van het In Between Café vrijwilligerswerk?
‘De organisatoren in ieder geval wel, dat zijn bijna allemaal vrijwilligers. Bij de deelnemers zijn ook mensen die vrijwilligerswerk doen, maar hoeveel dat er zijn weet ik niet. Niet iedereen praat daar even graag over.’

Waarom niet?
‘Omdat sommige mensen bang zijn om tegen problemen aan te lopen. Veel betrokkenen hebben een WW-uitkering van het UWV, die mensen moeten toestemming vragen voor het vrijwilligerswerk dat ze doen. Dat gebeurt dus lang niet altijd. Dat is deels omdat mensen het te veel moeite vinden of bang zijn dat hun aanvraag wordt afgewezen, maar ook omdat een stemmetje in hun hoofd zegt: “Stel nou dat het mis gaat, dan moet ik mijn uitkering terugbetalen”. Het beeld is dat het UWV de regels heel rigide toepast, maar ik heb zelf geen zicht op of dat ook écht zo is.’

Stimuleren de gemeente en het UWV vrijwilligerswerk?
‘Dat denk ik wel, maar ik denk dat het beeld van de samenleving een grote rol speelt als het gaat over hoe je om gaat met mensen die hun baan verloren zijn. Het idee bestaat dat alleen betaald werk telt. Als je werkzoekend bent, is de enige oplossing voor dat probleem om weer een betaalde baan te vinden. Als je vrijwilligerswerk doet, dan had je net zo goed een betaalde baan kunnen vinden, zo is de gedachte.’ Dat beeld klopt niet. Ik denk dat je meetelt als je iets zinvols doet; of je daarvoor betaald wordt of niet maakt wat mij betreft niets uit. Daarom draait het In Between Café ook niet om het vinden van een baan, maar om het vinden van werk en een zinvolle besteding. Het is een zoektocht naar jezelf en die kan eindigen met de conclusie dat je helemaal geen betaalde baan nodig hebt. Bijvoorbeeld omdat je 63 bent en liever aan de slag wil met een hobby waarmee je een zinnige bijdrage levert aan de maatschappij.’

Wat zou er volgens jou anders moeten?
‘Ik zou het goed vinden als het UWV persoonlijk in gesprek gaat met mensen die willen starten als vrijwilliger, zodat ze in kunnen schatten of dat zuiver is. Als dat zo is, dan zouden ze dat wat mij betreft gewoon toe moeten staan, of het vrijwilligerswerk nu bij een stichting met statuten is of dat iemand in zijn buurt bij de kinderspeeltuin gaat oppassen. Dat zou namelijk niet uit moeten maken. De gemeente en het UWV zouden de structuren en de regels om een soort van veiligheid in te bouwen iets minder nauw moeten nemen en wat meer op hun onderbuikgevoel af moeten gaan. En voor mensen die al 63 zijn zou ik zeggen: waarom pers je die in die sollicitatiedrang? Laat hen lekker vrijwilligerswerk doen. Dat haalt de druk eraf en creëert meer ruimte voor jongeren op de arbeidsmarkt.’

facebooktwitterlinkedin

Lees meer

uitkering2

Gevangen door de uitkering – zijn instanties blind of uitkeringstrekkers lui?

Veel van de Utrechters met een uitkering doen vrijwilligerswerk en zijn actief op zoek naar betaald werk. Toch geven instanties hen het gevoel dat ze tweederangs burgers zijn die te lui zijn om te werken. Is dat ook zo, of zijn instanties simpelweg blind voor wat er écht speelt?

Tweederangs burgers
Ruim 31.000 Utrechters ontvangen een bijstand-, WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. De meesten van hen zitten niet werkeloos thuis, maar zijn actief op zoek naar een baan en doen vrijwilligerswerk. Toch voelen zij zich daar niet in gezien of gewaardeerd. Sterker nog, deze Utrechters voelen zich door de uitkeringsinstantie vaak behandeld als iemand die ‘te lui is om te werken’. Het maakt dat zij zich tweederangs burgers voelen die buiten de boot vallen. Het deelt de stad in tweeën: de waardevolle betaald werkende bewoner en de onvolwaardige of waardeloze uitkeringstrekker.

Weten wat werkt
De gemeente en uitkeringsinstantie UWV hebben één doel: Utrechters met een uitkering weer aan de slag krijgen. Voor hen is het zoeken naar de beste methode om dat voor elkaar te krijgen. Is dat door middel van belonen en positief stimuleren? Of juist door mensen met een uitkering achter de broek aan te zitten en te pushen met sancties en stevige taal?

Om daarachter te komen start de gemeente in 2017 met het experiment ‘Weten wat werkt’, waarin wordt gekeken welke regels mensen het beste stimuleren om werk te vinden. Sommige van de deelnemers krijgen ‘onbetaald werk’ aangeboden en hoeven niet te solliciteren. Daar staat wel tegenover dat de gemeente bepaalt welk onbetaald werk dat is – zelf bepalen waar je vrijwilligerswerk doet is er niet bij.

Schrijnend taboe
Veel Utrechters met een uitkering doen al vrijwilligerswerk, maar praten daar niet graag over. Sterker nog, dat vrijwilligerswerk gebeurt vaak stiekem. Hoewel veel mensen dat juist doen om de kans op een betaalde baan te vergroten of iets nuttigs te doen voor de maatschappij, verzwijgen zij het vrijwilligerswerk uit angst om gekort te worden op de uitkering of te moeten stoppen met het vrijwilligerswerk.

Blind of lui?
Is de Utrechter met een uitkering vaak inderdaad ‘te lui om te werken’? Moeten we daarom een tegenprestatie voor de uitkering vragen, de sollicitatieverplichting nog strikter gaan handhaven en alle uitkeringsregels streng blijven controleren? Of zijn de uitkeringsinstanties en de gemeente blind? Blind voor het feit dat de overgrote meerderheid zich nuttig wil maken en wil werken, of dat nou betaald of onbetaald is?

Tijdens het Podiumgesprek van 14 december gaan we op deze vragen in en beantwoorden we de vraag welke begeleiding Utrechters met een uitkering nu écht nodig hebben om aan de slag te gaan. Wil jij erbij zijn? Kijk voor meer informatie over de avond in de agenda. Aanmelden kan via onderstaand formulier.

Uw naam*

Uw e-mailadres*

facebooktwitterlinkedin

Lees meer

Anoniem solliciteren wordt niet verplicht

werkeloos

De proef met anoniem solliciteren die de gemeente Utrecht begin dit jaar heeft uitgevoerd heeft niet geleid tot het aannemen van niet-westerse sollicitanten maar heeft wel de bewustwording vergroot, aldus wethouder Geldof. Daarom stelt de wethouder voor om anoniem solliciteren wel als mogelijkheid aan te bieden aan leidinggevenden maar niet gemeentebreed te verplichten. Aldus het bericht bij DeStadUtrecht.
De proef was een direct gevolg van het eerste Podiumgesprek, destijds in 2015, over ‘Allochtoon en Werkloos’. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat anoniem solliciteren een effectief middel kan zijn om discriminatie bij het solliciteren op ‘herkomst’ tegen te gaan. Spijtig genoeg heeft de proef in Utrecht slechts 4 maanden geduurd en ging het om niet meer dan 8 vacatures.

facebooktwitterlinkedin

Lees meer

Senior Couple Working in Soup Kitchen

Gevangen door de uitkering – waarom doen Utrechters stiekem vrijwilligerswerk?

Na een succesvol Podiumgesprek over wonen in onze stad blikken wij vooruit op de volgende editie. Op 14 december gaan wij graag met u in gesprek over vrijwilligerswerk met een uitkering. Zien we u daar? Aanmelden kan hier.

Buiten de boot of volwaardig meedoen?
Ruim 31.000 Utrechters ontvangen een uitkering, zoals bijstand, WW of een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Velen van hen doen vrijwilligerswerk en doen dus volwaardig mee in onze stad. Toch vallen ze, volgens vele instanties buiten de boot. Sterker nog, het UWV wil liever niet dat zij vrijwilligerswerk doen. Zij zien het namelijk niet als kans op weg naar een betaalde baan of kunnen meedoen. De gemeente Utrecht stimuleert vrijwilligerswerk met een bijstandsuitkering niet. Zo heeft de gemeente recent wel een ‘experiment’ aangekondigd om de uitkeringsregels te versoepelen voor Utrechters met bijstand die een beetje betaald werk doen maar bij dat experiment worden degenen die vrijwilligerswerk doen niet genoemd.

Deze houding maakt dat duizenden Utrechters met een uitkering stiekem vrijwilligerswerk doen, uit angst gekort te worden op de uitkering. Het maakt ook dat zij zich tweederangs burgers voelen. Dat zorgt voor een tweedeling in de stad. Is dat een tweedeling die we willen? Of kunnen we vrijwilligerswerk zien en waarderen als nuttig werk, zodat iedereen volwaardig meedoet? Daar gaat het Podiumgesprek op woensdag 14 december over.

Kom naar het Podiumgesprek en denk mee

Hoog tijd voor een Podiumgesprek van, voor en door Utrechters zelf. Over vragen als:

  • Wat is het belang van vrijwilligerswerk voor mensen met een uitkering?
  • Waarom wordt het niet gestimuleerd door gemeente en uitkeringsinstanties?
  • Hoe kunnen gemeente en uitkeringsinstanties het vrijwilligerswerk van Utrechters met een uitkering wel stimuleren

Tijdens het Podiumgesprek komt iedereen die dat wil aan het woord en hebben we respect voor elkaars mening en cultuur. U bent van harte welkom op woensdag 14 december vanaf 19:00 uur in het ZIMIHC theater Stefanus (Braziliëdreef 2, Utrecht). Aanmelden kan hier. U kunt ook mee discussiëren via Facebook, Twitter, Linked’In of onze website. We beginnen om 19.45 en sluiten af om 21.15 uur. Stadsbus 1 stopt er elke 10 minuten vlak voor de deur, halte Amazonedreef.

Resto van Harte verzorgd vooraf om 18:00 uur een warme maaltijd. Als u mee wilt eten kunt u zich daarvoor aanmelden bij Resto VanHarte. Voor degenen die niet kunnen komen, bij RTV Utrecht is zondag 18 december een samenvatting van het podiumgesprek terug te zien.

facebooktwitterlinkedin

Lees meer